مدیریت خدمات بهداشتی درمانی-پزشکی هسته ای-ام آرآی-سی تی اسکن-رادیوگرافی
وب سایت در حوزه مدیریت بهداشتی درمانی و علوم پرتو پزشکی
مقالات و ضروریات
آرشیو موضوعی
نویسنده: مصیب کاظم زاده - جمعه ۱٥ بهمن ۱۳۸٩

سی تی اسکن فقرات سینه ای (THORACIC SPINE CT SCAN)

اناتومی ستون فقرات پشتی

در زیر آخرین مهره گردنیC7 دوازده مهره پشتی قرار دارند که از T1 تاT12 میباشند. T1 کوچکترین و T12 بزرگترین مهره پشتی هستند. اتصال دندهها به مهرههای پشتی قدرت بیشتری به این قسمت از بدن میدهد. بنابراین در ناحیه پشتی ستون فقرات به دلیل اتصال به دندهها استحکام بیشتری نسبت به ناحیه کمری و گردنی دارند علاوه بر این قفسه سینه و رباطهای آن ناحیه حرکات ستون فقرات پشتی را محدودتر میسازند و به این ترتیب ارگان حیاتی داخل فقسه سینه را محافظت میکنند.

                                   

امادگی جهت سی تی اسکن فقرات پشتی

سی تی اسکن فقرات سینه ای به امادگی خاصی نیاز ندارد.به بیمار گفته می شود لباس راحت بپوشد و کلیه وسایل اشیایی از قبیل سنجاق ،طلا،کرت سینه که ایجاد ارتیفکت می نماید را در بیاورد.

روش انجام تصویر برداری

بیمار به حالت supine  روی تخت سی تی اسکن می خوابد.هر دو دست از ناحیهبازو بالا امدهو بالای سر قرار می گیرد.جهت راحتی بیمارزانو روی کیسه شنی قرار می گیرد.خط ساژیتال از خط وسط بدن عبور می کند.و خط کرونال منطبق بر مید اگزیلاری یا همان خط میان زیر بغلی می باشد.سپس ارتفاع تخت افزایش یافته و بیمار به داخل اسکنر هدایت می شود.

-اسکات تهیه شده در نمای لترال می باشد.بعضی از مراکز اسکات را در حالت AP تهیه می کنند.

-نقطه رفرانس SN یا سوپرا استرنال ناچ می باشد.

-محدوده اسکات از 50MM بالا تا400MM زیر نقطه مرجع می باشد.ولی توصیه می شود تا600MM یعنی تا جایی که بتوان L5-S1 را دید ادامه دهیم و حسن اینکار اینست که براحتی می توان مهره ها را شمارد و مهره مرد درخواست را پیدا کرد.

-در کلیشه اسکات حداقل  MA اعمال می شود و بنابراین بیمار اشعه نمی خورد تقریبا چیزی حدود10-20MA

-کاتهای اگزیال عمود بر مهره تهیه می شود و نیازی به زاویه دادن به گنتری نمی باشد.

-معمولا جهت دیسکهای بین مهره ای سی تی اسکن درخواست نمی شود.

-ضخامت کاتها3-5MM انتخاب می شود.

-فیلتر انتخابی استخوان(BONE) می باشد.

-البته در بعضی موارد که سی تی میلوگرافی انجام می شود جهت برسی کورد(CORD) بعد از تزریق اینتراتکال از فیلتر استاندارد(STD OR SOFT TISSUE)استفاده می شود.

-درخواست سی تی اسکن ستون فقرات سینه ای معمولا یک یا دو مهره با هم می باشد.چنانچه سی تی اسپیرال در دسترس باشد می توان اسکن حجمی انجام داد و سپس جهت بررسی بیشتر در مقاطع ساژیتال و کرونال بازسازی نمود

-بازسازی ساژیتال در شکستگیهای ستون فقرات و ارتباط ان با کانال نخاعی بسیار کمک کننده می باشد.

-سی تی اسکن ستون مهره ها را بخصوص در زمانی که MRI در دسترس نباشد یا به هر دلیل نتوان از MRI استفاده نمود،می توان از ان در جریان میلوگرافی(سی تی میلوگرافی) جهت برسی مطالعه بیماریهای مربوط به صفحه دیسک بین مهره ای بخصوص در ناحیه گردنی و پشتی و همچنین برسی ضایعات در فضای کانال نخاعی استفاده نمود.یکی از مزایای این روش تهیه تصویر تاخیری 24 ساعت پس ار تزریق ماده حاجب در کانال نخاعی جهت برسی تجمع ماده حاجب در حفرات تشکیل شده در کانال مهره ای در موارد مشکوک به SYRINGO MYELIA می باشد.

شکستگی در ستون فقرات همراه با جابجایی قطعات به داخل کانال نخاعی

                                     

                                         همانژیوم در T12

                               

شکستگی در تنه مهره ُ۱۲

 

 


ستون فقرات گردنی: شامل هفت مهره است که از بالا به پائین C1تا7 Cنامیده میشود مهرههای گردنی بصل النخاع و قسمتی از نخاع و جمجه را محافظت کرده و در حرکتهای سر بر روی تنه نقش دارد.

  ستون فقرات گردنی                      اولین مهره گردن(atlas)                   دومین مهره گردن(axis)

                                      

اولین مهره گردنی 1 Cیا اطلس نامیده میشود که بشکل حلقه بوده و زیر جمجمه قرار دارد. مهره دوم گردنی 2 Cیا اکسیس یا محوری نامیده میشود که مدور است و یک برآمدگی به نام زائده ادونتوئید یا دندانی دارد که در سمت بالا و در داخل حلقه ی مهره اطلس قرار میگیرد این دو مهره باعث میشوند که سر بتواند به طرفین خم شود یا بچرخد سایر مهره های گردنی 3 C تا7 C است که شبیه هم هستند.مهره C7  دارای بلندترین زائده خاریست که از پشت گردن بصورت برجسته قابل لمس می باشد.

سی تی اسکن کلیه ستون فقرات از یک روش کلی تبعیت می کنند.صرف نظر از مهره های گردنی هرچه از بالا به طرف پائین می اییم ارتفاع مهره ها افزایش می یابد و فاصله بین دیسکها افزایش می یابد.بین دومهره یکی در بالا و دیگری در پائین دیسک بین مهره ای وجود دارد که غضروفی می باشد و عامل هرنیاشیون(HERNIATION) می باشد.بیشتر هرنی دیسک در ناحیه گردن درC6-C7 ودر ناحیه کمر درL4-L5 وl5-S1 اتفاق می افتد.معمولا در ناحیه سینه ای هرنی دیسک شایع نمی باشد.

اناتومی دیسک(INTERVERTEBRAL DISK ANATOMY)

بین هر دو جسم مهره یک بالشتک به نام دیسک بین مهره ای وجود دارد هر دیسک فشار ناگهانی را که در حین حرکت ایجاد میشود تحمل و جذب مینماید و به این وسیله از لغزش مهره ها بر روی همدیگر جلوگیری می کند. دیسک های بین مهره ای بزرگترین ساختمان هائی در بدن هستند که عروق خونی ندارند و از طریق اسمز تغذیه می کنند. هر دیسک از دو قسمت تشکیل شده آنولوس فیبروزیس – نوکلئوس پولپوسوس.

                                           

انولوس فیبروزیس: یک ساختمانی الاستیک محکم است که در اطراف یک مرکز ژله ای نرم که همان نوکلئوس پولیوزیس قرار میگیرد. آنولوس موجب افزایش ثبات چرخش مهره و کمک به مقاومت در برابر فشار می شود. آنالوس از آب و لایه های فیبری کلاژن محکم تشکیل شده است این فیبرهای کلاژن در زوایه افقی مختلف شبیه به یک لاستیک مدور قرار گرفته است. کلاژن قدرتش را از نوارهای فیبروز قوی پروتئینی متصل به هم بدست می آورد.

نوکلئوس پولپوسوس: قسمت مرکز بین هر دیسک مهره ای از یک ماده الاستیک ژله ای شکل تشکیل شده است. که نوکلئوس پولیوزیس نام دارد و همراه با آنولوس فیبروزیس استرس و وزن را از مهره ای به مهره دیگر منتقل میکند. نوکلئوس پولیوزیس نیز از آب کلاژن و پروتئو گلیکات تشکیل شده است اما نسبت این مواد در نوکلوس پولپوزیس متفاوت است و آب بیشتری نسبت به آنولوس دارد.

زمانی که به هر دلیلی مرکز دیسک تخریب شود بعلت از دست دادن اب ان قسمت بافت فیبروزه جای انرا می گیردو کلاپس مهره ایجاد می شود.

-Axial CT scan of cervical herniated nucleus pulposus

                          Axial CT scan of cervical herniated nucleus pulpo...

سی تی اسکن مهره های گردن(CERVICAL SPINE CT SCAN)

وضعیت قرار گیری بیمار روی تخت سی تی اسکن مشابه SOFT TISSUE OF NECK می باشد.بیمار به حالت SUPINE روی تخت می خوابد.جهت جلوگیری از ارتیفکت ناشی از دندان پر شده سر کمی به عقب کشیده می شود.دستها کاملا به پائین کشیده می شود.خط کرونال بایستی از گوش خارج شود.مریض اهسته نفس بکشد.مانند سافت تیشو گردن از AUTO MA استفاده شود.

-از شرایط تابش بالا استفاده نشود.معمولا100MA کافی می باشد یعنی از SOFT TISSE کمتر است.

-بعنوان یک قاعده کلینیکی هر زمان که استخوان مد نظر باشد لازم نیست ازMA بالا استفاده شود.

-اسکات تهیه شده در حالت لترال می باشد.

-نقطه رفرانس STERNAL NOCH (بریدگی جناغ)می باشد.

-محدوده کاتها از 200MM بالا تا حدود50MM زیر نقطه مرجع می باشد.

نکته مهم اینکه عمده سی تی اسکن CERVICAL SPINE بعلت تروما می باشد.

-روش انتخابی جهت بررسی دیسکهای بین مهره ای MRI می باشد و سی تی اسکن جهت بررسی دیسکهای بین مهره ای مناسب نمی باشد

-فیلتر انتخابی در ترومای ناحیه فقرات گردنی BONE می باشد وکاتها عمود بر گردن می باشد.

-FOV انتخابی 10-12 سانتی متر می باشد.

-ضخامت کاتها3-5MM انتخاب می شود.

زمانی که MRI در دسترس نباشدجهت بررسی دیسکها از سی تی استفاده می شود بدین ترتیب که در ناحیه مهره ضخامت کاتها3-5MM گرفته می شود و درست در ناحیه دیسکها ضخامت را کم کرده و حدود 1MM انتخاب می شود و نکته بسیار مهم اینکه کاتهای روی دیسک بین مهره ای را با فیلتر استاندارد روی فیلم انتقال می دهیم.

نکات کاربردی در سی تی ستون فقرات گردن(practical aspect in cervical ct scan)

1-  جهت دقت بیشتر حتما از بیمار خواسته می شود که عکسهای ساده ناحیه گردن را با خود بیاورد.

2- جهت جلوگیری از افزایش دز بیمار،معمولا سی تی فقرات 2 یا 3 مهره با هم درخواست می شود.ودر این حالت بایستی مهره ای که دچار تروما شده،یک مهره بالا و یک مهره پائین را با ان مهره بگیریم.

درخواست سی تی OC-C1-C2

OC مفصل بین استخوان اکسیپیتال با اولین مهره گردن می باشد که در اثر ترومای ناحیه سر دچار شکستگی می شود.

زمانی که OC-C1-C2 درخواست شود ضخامت کاتها در این ناحیه 3MM انتخاب می شود وباز نکته بسیار مهم در این ناحیه مهره های C1-C2 بعلت شکستگیهای ریز استخوان ادنتوئید ضخامت کاتها 1.5-3MM انتخاب می شود.

-رفرمتهای ساژیتال و کرونال در بررسی این ناحیه بسیار سودمند می باشدوگاهی اوقات در اگزیال این ناحیه شکستگیها بوضوح دیده نمی شوند و بازسازیهای کرونال و ساژیتال بسیار سودمند می باشند.

اندکاسیونهای سی تی اسکن گردن

1-     شکستگیها

2- تنگی کانال نخاعی

3-توده ها وتومورهای استخوانی

4- کلاپس مهره

5-ناهنجاریهای مادرزادی

سی تی اسکن فقرات گردن با تزریق کنتراست

سی تی اسکن با تزریق کنتراست وریدی در فقرات گردن در 2 حالت درخواست می شود

1-در بررسی تومورها

2-بعد از عمل جراحی دیسک جهت مشاهده بافت اسکار و ان زمانیست که می خواهند بدانند که ایا بعد از عمل جراحی دیسک باقیمانده یا نه.

-ماده حاجب100ML می باشد.

-اگر جهت بررسی تومور باشد با انژکتور و زمانی که بعد از عمل جراحی وجهت برسی بافت اسکار باشد با تزریق دست کفایت می کند. 

شکستگی در مهره سوم گردن در نمای اگزیال        شکستگی جفرسون(‌BURST)اطلس

                

           

               شکستگی در ناحیهOC

 

مصیب کاظم زاده
کاردان پزشکی هسته ای دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه کارشناس رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی شیراز دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
لینک ها:
قسمت جانبی وب سایت :


لطفا با نظرات سازنده خود ما را در هر چه بهتر کردن وب سایت یاری فرمائید







اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً