مدیریت خدمات بهداشتی درمانی-پزشکی هسته ای-ام آرآی-سی تی اسکن-رادیوگرافی
وب سایت در حوزه مدیریت بهداشتی درمانی و علوم پرتو پزشکی
مقالات و ضروریات
آرشیو موضوعی

نقش مونیتورها در رادیولوژی

خلاصه:

 امروزه مونیتورها نقش مهمی را در تشخیصهای دقیق وبررسی جزئیات تصاویر رادیوگرافی   درمراکز مدرن و پیشرفته رادیولوژی ایفا می کنند. لذا آشنایی با پارامترهای درجه بندی  مونیتورهای پزشکی و آگاهی های لازم در این زمینه برای رادیولوژیست هاوتکنولوژیست ها ضروری به نظر می رسد . چرا که سطح بالای آگاهی و دانش فنی افراد در این زمینه به هنگام انتخاب و خرید یک مونیتور بسیار حایز اهمیت بوده و انتخاب صحیح مونیتور مناسب میتواند تاثیر زیادی در دقت تشخیص ،بازده و سرعت عمل بخش رادیو لوژی داشته باشد .

                         

مونیتورهای رادیولوژی

مقدمه :

در این مقاله قصد داریم به مباحثی که برای آشنایی ابتدایی با مونیتورها و تفاوت های اساسی بین مونیتورهای CRT با تیوب های کاتدی و مونیتورهای LCD  با کریستال های نمایشگر مایع بپردازیم .بطور خلاصه دو تکنولوژی نمایشگر در صنعت کامپیوتری پدیدار شده است تکنولوژی CRT و LCD   .تکنولوژی CRT در مقایسه با LCD  از قدمت بیشتری برخوردار است و به نسبت تکامل یافته تر در حالی که LCD کماکان یک نوآوری به حساب می آید و برخلاف CRTدر آن  تولید و تعدیل نوربه صورت  فیزیکی مجزا است .مونیتورهای CRT جثه بزرگ و وزن زیادی دارند به همین دلیل جابجا کردن آنها با دشواری همراه است در حالی که مونیتورهای LCD  سبک و باریک هستند و جای کمتری می گیرند . تکنولوژی LCD بر پایه توانایی کریستال های مایع  درانتقال و تغییر نور پولاریزه تحت تاثیر جریان الکتریکی است. یک مونیتور LCD  متشکل از چندین لایه لامپ های نوری  به همراه یک صفحه LCD است که شامل مواد کریستالی مایع در قالب پیکسل های باریک رنگی بوده و به موجب آن تصویر را در صفحه تشکیل می دهند .

پارامتر های نمایش در مونیتورها :

برخی اصطلاحات و پارامترهای تخصصی مونیتورها و اهمیت این پارامتر ها  در درجه بندی و انتخاب یک مونیتور متناسب با کارایی بخش های رادیولوژی به شرح زیر است :

Screen size : این پارامتر را به صورت اریب و از گوشه ای به گوشه دیگر محاسبه می کنند. رایجترین سایز های مونیتور  21˝و 15˝,17˝,19˝ است . در موارد CRT  این محاسبه( گوشه به گوشه دیگر )از خارج لبه جدار نمایشگر حساب می شود. که در این امر باعث می شود در این مونیتورها منطقه فعال نمایش در واقع چند اینچ کوچکتراز اندازه درج شده باشد . . درمونیتورهای LCD این مقیاس اریب از درون جداره محاسبه می شود . پس برابر توضیحات فوق می توان گفت یک مونیتور LCD   17˝   با یک مونیتور CRT 19˝ برابری می کند .طبق شکل زیر :

Aspect ratio : این فاکتور نسبت پهنای صفحه تصویر به ارتفاع یا بلندای آن است . این فاکتور( Aspect ratio )برای بیشتر مونیتورهای CRT 4:3 است . هرچند این روند در بیشتر مونیتورهایی با صفحه نمایش تخت و مونیتورهای LCD عریض برابر 16:9 و امروزه مونیتورهایی با نسبت  16:10 و یا 15:9 نیز به  چشم می خورد .

Landscape    : تا همین اواخر تصاویر رادیولوژی در حالت Landscape   مشاهده می شدند .اما این حالت اصولا برای رادیولوژی تشخیصی مطلوب نیست.مونیتورهای LCD  با وجود اینکه سبک و باریک شده اند میتوانند به راحتی بچرخند و در حالتPortrait مطابق با قالب و فورمت تصویر قرار بگیرند . مشاهده یک تصویر 17×14 در حالت Portrait به نسبت حالت  Landscapeمطلوبتر است. حالت Portrait به ویژه برای مشاهده Chest و رادیوگرافی های اسکلتی و ماموگرافی مفید است .مطابق شکل 2

Pixel:  Pixel یا picture element واحد پایه برای ایجاد تصاویر کامپیوتری و یا ویدیویی است و در مقیاس میلیمتر محاسبه می شود. در صفحات نمایشگر CRT پیکسل فاصله میان لکه یا نقاط فسفری است در حالی که در نمایشگرهای LCD پیکسل به فاصله میان خانه های یک رنگ اتلاق می شود .در مونیتورهای کامپیوتر تعداد پیکسل وابسته به نسبت دید صفحه یا Aspect ratio(پهنا به بلندای تصویر) واندازه نمایشگریا Display size است. مونیتورهای استاندارد با نسبت دید 4:3 دارای 1024 پیکسل در پهنای صفحه و 768 پیکسل در بلندای صفحه هستند.مونیتورهای عریض با نسبت دید 16:9 دارای پهنای 1024پیکسل  و بلندای576 پیکسل می باشند .

Resolution : درنمایشگرهای  کامپیوتری وضوح بر مبنای حاصلضرب تعداد پیکسل های پهنا در تعداد پیکسل های بلندای تصویر بیان می شود. مونیتورهای کامپیوتری عموما دارای وضوحی معادل 768×1024 ویا 600 ×800 و 480×640 می باشند.در مونیتورهای CRT وضوح عرضی با پهنای باند وسایز نقاط فسفری محدود و وضوح بلندای باند نیز با فاصله میان خطوط و اندازه نقاط محدود شده است . در مقابل، وضوح مونیتورهای LCD  بر مبنای Pixel Pitch ( تراکم پیکسل ها= حاصلضرب پیکسل های عرضی در پیکسل های طولی )  محاسبه می شود وعموما گستره ای میان 1 تا 5 مگاپیکسل را شامل می شود . با پیشرفتهایی که در بهبود تکنولوژی های کنونی در حال شکل گیری است مونیتورهای high-resolution  با وضوحی بالای 9 مگا پیکسل و بیشتر روانه بازار خواهند شد .

Grayscale display function (GSDF) and grayscale range :

به طور کل تعداد سایه های خاکستری در نمایشگرهای  وجود به 256 محدود می شود.  در تعریف روشنایی باید این چنین گفت : کمیت خالص تشعشعات منتشره از یک منبع معین مرعی امواج الکترومغناطیس .نسبت روشنایی (LR) نسبت ماکسیمم روشنایی به مینیمم روشنایی است.مونیتورهای CRT عموما دارای ماکسیمم روشنایی فسفری در حدود  450 و LR درحدود 900:1هستند.این مقدار در مونیتورهای LCD  با ماکسیمم روشنایی    و LRدر حدود 1200:1  دیده می شود . نمایشگر پزشکی نیازمند دقت بالای در تشخیص جراحات و ابنورمالیهای احتمالی موجود در تصاویر هستند .مونیتورهای پزشکی نسبت به مونیتورهای معمولی برای ایجاد روشنایی بیشتری طراحی شده اند ( روشنایی در حدود  300-250 برای مونیتورهای معمولی و  1000 برای مونیتورهای پزشکی ) که این روشنایی زیاد منجر به افزایش کیفیت تصویر، تشخیص بهتر و آسانتر جراحات می شود .

Contrast ratio : اختلاف نسبت سیاهی و سفیدی است . در واقع توانایی سیستم نمایشگر در ایجاد سفید روشن و سیاه تیره است .مونیتورهای معمولی دارای نسبت کنتراستی معمولا در حدود 300:1 هستند در مقابل مونیتورهای پزشکی اساسا بهتر و کنتراستی در حدود 1000:1 دارند .در مورد مونیتورهای LCD مونیتورهای monochrome  یا تک فام و مونیتورهای رنگی دارای توانایی های متفاوتی از دید تشخیصی هستند به طوری که درخشندگی ذاتی و کنتراست نمایشگر تک فام بیشتر از مونیتورهای LCD  رنگی است .

Viewing angle : زاویه دید عبارت است ماکسیمم زاویه ای که مونیتور بتواند تصویر را با کیفیت قابل قبولی نمایش دهد .یک زاویه دید مطلوب به نحوی محاسبه می شود که در آن تصویر به وضوح با رنگ های دقیق و صحیح در دامنه طولی و عرضی دیده شود. زاویه دید بزرگ به طور مفید به چندین کاربر اجازه مشاهده که  چند تصویر را  به طور همزمان مشاهده نمایند . یک زاویه دید نا مناسب ممکن است موجب تاریکی تصویر، محو شدن تصویریا بد جلوه کردن  رنگ های آنشود .به عبارتی دیگر،جابجایی کم کاربر به نحوی که موقعیت وی نسبت به مونیتور در حد مطلوب نباشد می تواند منجر به حذف یک یافته با ارزش تشخیصی گردد .در مونیتورهای CRT  کنتراست در زاویه دید پهن نیز تا حد زیادی حفظ می شود در حالی که کنتراست در مونیتورهای LCD به سرعت از ماکسیمم تا 10:1  برای زاویه دید 85 درجه سقوط می کند و بهتر است که کاربر تصویر را به طور مستقیم(یعنی از روبرو )  مشاهده نماید  و به طور عمود به صفحه نمایشگر نگاه کند .

Refresh rate  : در مونیتور CRT بیم الکترون به نقاط فسفری برخورد می کند و موجب چشمک زدن پیکسل های تصویر می شود هرپیکسل در ثانیه 80تا60بار چشمک می زند که این چشمک زدن ها برای سیستم بینای انسان رنج آور است .در مونیتورهای CRT به وسیله نسبت روشن کردن مجدد از این عامل جلوگیری می شود .مشخص می شود با مدت زمانی که مونیتور نمایشگر روشن است . این فاکتور در مقیاس هرتز بیان می شود حداقل  refresh rate  لازم در مونیتورهای CRT برابر 70 هرتز است .برای مونیتورهای CRT بزرگتر ممکن است refresh rate  85 و یا بزرگتر لازم باشد .در مورد LCD  به دلیل پاسخ کوتاه زمانی چشمک زن وجود ندارد .

Response rate : این اصطلاح به مونیتورهای LCD اختصاص دارد و بیانگر مدت زمان لازم  برای تغییر  پیکسل از حالت فعال (سیاه ) به حالت غیر فعال (سفید ) است. و در مقیاس میلی ثانیه محاسبه می شود .در مونیتورهای LCD رنگی Response rate بیانگر سرعت تغییر رنگ پیکسل است .

Touch screen :با این فناوری کاربر این امکان را پیدا می کند که با لمس نمودن صفحه نمایشگر سیستم را هدایت و تغییرات لازم را اعمال نماید . این امکان با استفاده از فناوری هایی چون سنسور مادون قرمز ،خازن های الکترونیکی و یا مقاومت های حساس به فشار فراهم می شود .

چشم انداز آینده :

کارخانجات سازنده مونیتورهای پزشکی هر ساله  سیر سریع تکامل را طی کرده و نسل های جدید و پیشرفته ای از مونیتورهای پزشکی را روانه بازار می کنند به عنوان مثال افزایش سایز مونیتورها،  مونیتورهای عریض با سیستم نمایشگر دو گانه ، افزایش تعداد پیکسل ها تا 20 مگا پیکسل، انطباق با کالیبراسیون سیستم DICOM ،میزان روشنایی بیشتر ،یکنواختی بهتر درنور و روشنایی، بهبود قدرت تفکیک ، زاویه دید بازتر ، تصویر در تصویر ، دسترسی Wi - Fi  ، و پشتیبانی یکپارچه برای چه برای تصاویر آنالوگ ویدیویی چه برای تصاویر دیجیتال ویدیویی

مصیب کاظم زاده
کاردان پزشکی هسته ای دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه کارشناس رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی شیراز دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
لینک ها:
قسمت جانبی وب سایت :


لطفا با نظرات سازنده خود ما را در هر چه بهتر کردن وب سایت یاری فرمائید







اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً